ฟิลิปปินส์ปลอดภัยไหม ดูตามพื้นที่

"ไปฟิลิปปินส์ ไม่อันตรายเหรอ?"

พอบอกใครว่าจะไปเรียนหรือไปเที่ยวฟิลิปปินส์ แทบทุกคนต้องเจอคำถามนี้ แต่ลองนึกดูว่าถ้ามีคนถามว่า "ยุโรปอันตรายไหม" เราก็ตอบไม่ถูกเหมือนกัน ฟิลิปปินส์มีเกาะมากกว่า 7,000 เกาะ ประชากรเกิน 100 ล้านคน ใหญ่เกินกว่าจะสรุปได้ในคำเดียว

คำถามที่ช่วยได้จริงต้องแคบลงมาอีก เป็นแบบนี้ "เมืองที่จะไป ย่านที่จะอยู่ ในช่วงเวลาที่จะออกไปข้างนอก เป็นยังไงบ้าง?"

เบอร์โทรที่คนไทยควรเซฟไว้ก่อนบิน

• สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงมะนิลา — สายด่วนสำหรับคนไทย +63 917 806 3977 และ +63 917 805 8863
• Call Center กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ (24 ชั่วโมง) — 02-572-8442 (โทรจากฟิลิปปินส์กด +66 2 572 8442)
• เบอร์ฉุกเฉินในฟิลิปปินส์ — 911

อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ในฟิลิปปินส์ ไทยมีสถานทูตแห่งเดียวที่มะนิลา ไม่มีสถานกงสุลใหญ่ ส่วนที่เซบูมีกงสุลกิตติมศักดิ์ (Honorary Consul) ซึ่งไม่ใช่สถานกงสุลเต็มรูปแบบ ถ้าไปเรียนที่เซบูหรือลงไปทางใต้แล้วเกิดเรื่องขึ้น ให้โทรสายด่วนสถานทูตที่มะนิลาไว้ก่อน เซฟเบอร์ลงมือถือให้เรียบร้อยก่อนขึ้นเครื่อง และเข้าไปเช็กเบอร์ล่าสุดในเว็บไซต์สถานทูต (thaiembassymnl.ph) อีกรอบ เพราะเบอร์อาจเปลี่ยนได้

ประกาศและคำแนะนำสำหรับคนไทยในฟิลิปปินส์จะออกมาทางกรมการกงสุล (consular.mfa.go.th) และสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงมะนิลา ระบบของไทย ไม่ได้แบ่งเป็นระดับตัวเลขตายตัว แต่ออกประกาศตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริง เพราะฉะนั้นดูแค่หัวข้อข่าวไม่พอ ต้องเปิดเข้าไปอ่านว่าประกาศล่าสุดเขียนไว้ว่าอะไร

⚠️ สถานการณ์เปลี่ยนได้ตลอด ถ้าเราเขียนสถานะของพื้นที่ไหนไว้ตรงนี้ ไม่นานข้อมูลก็เก่า ก่อนบินและก่อนเดินทางต่อภายในฟิลิปปินส์ ให้เปิดดูประกาศล่าสุดของกรมการกงสุลและสถานทูตทุกครั้ง

ทำไมเหมารวมทั้งประเทศไม่ได้

เหตุการณ์ที่เห็นในข่าวกับเมืองที่เราจะไป หลายครั้งอยู่กันคนละเกาะ ห่างกันขนาดต้องนั่งเครื่องบินสองชั่วโมง ถ้าไม่ดูระยะทางแล้วเอาชื่อประเทศมาเหมารวม ก็ประเมินผิดได้ง่าย ๆ

แต่ละพื้นที่ ต้องระวังคนละเรื่อง

ตารางนี้ ไม่ได้เรียงว่าที่ไหนอันตรายกว่า แค่ให้เห็นว่าแต่ละพื้นที่มีเรื่องที่ต้องระวังไม่เหมือนกัน

จุดที่ควรจำไว้คือ มินดาเนาไม่ได้เหมือนกันทั้งเกาะ และกลับกัน มะนิลาเองก็ไม่ได้ปลอดภัยไปทุกย่าน เกาะเดียวกันก็ต่างกันได้ เมืองเดียวกันก็ต่างกันได้

คลาร์กกับแองเจลิส ต้องแยกกันดู

บนแผนที่สองที่นี้อยู่ติดกันจนดูเหมือนเป็นที่เดียว แต่ถ้าไปถึงจริง จะเห็นว่าเป็นคนละสภาพแวดล้อม

คลาร์ก (Clark Freeport Zone) เคยเป็นฐานทัพอเมริกัน ตอนนี้กลายเป็นเขตเศรษฐกิจ ผังเมืองยังใช้ของเดิมจากสมัยฐานทัพ ผลที่เห็นได้ชัดคือ

• สนามบินอยู่ในเขต จากสนามบินนานาชาติคลาร์ก (CRK) ไปโรงแรมส่วนใหญ่ในเขตใช้เวลาราว 15 นาที และไม่ต้องฝ่ารถติดแบบมะนิลา
• ถนนและสาธารณูปโภคพัฒนาต่อจากผังเดิมของฐานทัพ ไม่ได้ต่อเติมไปเรื่อย ๆ แบบตัวเมืองทั่วไป
• มีการควบคุมการเข้าออก ทางเข้าเขตมีด่านตรวจ
• ไปมะนิลา ขับรถราวสองชั่วโมง (ใช้ทางด่วน แต่จริง ๆ ขึ้นอยู่กับสภาพถนน)

ส่วน แองเจลิส เป็นตัวเมืองธรรมดาที่อยู่ติดกัน ถนนหนทางก็เหมือนเมืองทั่วไปในฟิลิปปินส์ และมีย่านสถานบันเทิง

ผู้ดูแลเว็บนี้อยู่ที่คลาร์กมาหกปี ความต่างที่เห็นกับตาคือ ช่วงหน้าฝน แองเจลิสมีถนนบางช่วงน้ำท่วม และไฟดับบ่อยกว่า ส่วนในเขตคลาร์กแทบไม่เคยเห็นน้ำท่วม ไฟดับก็มักกลับมาภายในยี่สิบนาที เรื่องแบบนี้ต้องอยู่จริงถึงจะรู้

แต่ข้อเสียของคลาร์กก็ต้องพูดให้ครบ

• ความสะดวกแบบเมืองใหญ่สู้มะนิลาและเซบูไม่ได้ ห้าง ร้านอาหาร และตัวเลือกเรื่องโรงพยาบาลมีน้อยกว่า
• ไม่มีทะเล อยากไปชายหาดต้องเดินทางต่อ
• ขนส่งสาธารณะไม่สะดวก ในเขตแต่ละจุดอยู่ห่างกัน ส่วนใหญ่ต้องใช้รถ
• เที่ยวบินระหว่างประเทศน้อยกว่ามะนิลา

สรุปแล้วไม่ได้จะบอกว่า "คลาร์กดีกว่า" แต่อยากให้ ค้นข้อมูลสองชื่อนี้แยกกัน ถ้าเหมารวมเป็น "คลาร์ก-แองเจลิส" จะประเมินพลาดทั้งสองที่

ตัดสินกันที่ "ย่านและช่วงเวลา"

เส้นแบ่งว่าจะเจอปัญหาหรือไม่ เล็กกว่าระดับเมืองมาก

• ห่างกันแค่บล็อกเดียว — ถนนใหญ่คนพลุกพล่าน ไฟสว่าง แต่ซอยข้างหลังอาจเป็นคนละบรรยากาศ แบบนี้เจอบ่อย
• ช่วงเวลา — ถนนที่กลางวันดูธรรมดา ตกกลางคืนอาจเปลี่ยนไป ช่วงที่ความเสี่ยงขึ้นชัดที่สุดคือ เดินเท้าหลังเที่ยงคืน
• ไปคนเดียวหรือไปหลายคน — ที่เดิม แต่จำนวนคนต่างกัน ความเสี่ยงก็ต่างกัน
• ดูสะดุดตาแค่ไหน — ยืนกลางถนนก้มดูแผนที่ในมือถือ สะพายกล้องตัวใหญ่ ถือกระเป๋าใหม่เอี่ยม ล้วนทำให้ตกเป็นเป้า

เพราะฉะนั้นตอนเลือกที่พัก ให้เอาที่อยู่ไปเปิดในแผนที่ แล้วไล่ดูรอบ ๆ ทั้งภาพดาวเทียมและ Street View สักรอบ วิธีนี้ช่วยได้จริง ที่พักติดถนนใหญ่ไหม เดินไปร้านสะดวกซื้อได้หรือเปล่า อยู่ในหมู่บ้านที่มี รปภ. ไหม เรื่องพวกนี้แหละที่กำหนดความปลอดภัยในแต่ละวัน

เรื่องที่เจอกันจริงบ่อย ๆ

เหตุการณ์ที่เป็นข่าวกับเรื่องที่นักท่องเที่ยวและนักเรียนเจอจริง ความถี่ต่างกันลิบลับ ถ้าเรียงจากที่เจอบ่อยก็ประมาณนี้

1. ล้วงกระเป๋า ขโมยกระเป๋า — ตลาดคนแน่น รถสาธารณะ งานเทศกาล
2. เถียงกันเรื่องค่ารถ — คนขับไม่กดมิเตอร์หรือเรียกราคาเหมา ใช้แอปเรียกรถแล้วปัญหานี้แทบหมดไป
3. โกงเงินทอน โกงตอนแลกเงิน — สลับธนบัตรระหว่างนับ
4. ปัญหาเกี่ยวกับตู้ ATM — ใช้ตู้ในห้างหรือในธนาคารดีกว่าตู้ที่ตั้งเดี่ยว ๆ ริมถนน
5. มีคนเข้ามาตีสนิทตอนนั่งดื่ม — แก้วที่คนแปลกหน้ายื่นให้ หรือแก้วที่วางทิ้งไว้ตอนลุกไปไหน

อาชญากรรมเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันมีมากกว่าอาชญากรรมรุนแรงแบบเทียบกันไม่ติด และตามสถิติ เรื่องร้ายที่นักท่องเที่ยวเจอบ่อยกว่าไม่ใช่อาชญากรรม แต่เป็นอุบัติเหตุบนถนนกับการเจ็บป่วย

ค้นข้อมูลพื้นที่ตามลำดับนี้

ใช้เวลาสักสามสิบนาทีก่อนเดินทางก็พอ

1. กรมการกงสุลและประกาศของสถานทูต ณ กรุงมะนิลา — เช็กประกาศล่าสุดที่เกี่ยวกับปลายทาง
2. เซฟเบอร์ — สายด่วนสถานทูต +63 917 806 3977 / +63 917 805 8863, Call Center กรมการกงสุล 02-572-8442 (จากฟิลิปปินส์ +66 2 572 8442) และเบอร์ฉุกเฉิน 911
3. เปิดที่อยู่ที่พักในแผนที่ — ดูถนนรอบ ๆ ร้านรวงใกล้เคียง และภาพที่พอให้เดาบรรยากาศตอนกลางคืนได้
4. ค้นข่าวจากสื่อท้องถิ่นภาษาอังกฤษ — พิมพ์ชื่อเมืองหาข่าวล่าสุด ก็พอจับบรรยากาศได้
5. ถามที่พักตรง ๆ — ลองถามว่า "กลางคืนเดินได้ถึงแถวไหน" ส่วนใหญ่เขาตอบตรง คนที่อยู่ในพื้นที่รู้ดีที่สุด

เรื่องที่ไม่ต้องตกใจ

เพื่อให้เห็นภาพครบ ขอเล่าอีกฝั่งด้วย

• การตรวจกระเป๋าที่ห้างและอาคารใหญ่ เป็นเรื่องปกติทุกวัน เปิดกระเป๋าให้ดูแล้วเดินผ่านเครื่องตรวจโลหะเป็นขั้นตอนมาตรฐาน ไม่ได้แปลว่าที่นั่นอันตราย
• เห็น รปภ. พกปืน ก็เป็นภาพปกติ ตามทางเข้าธนาคาร ห้าง และคอนโด
• คนที่เข้ามาชวนคุยไม่ใช่มิจฉาชีพทุกคน คนฟิลิปปินส์ค่อนข้างชอบชวนคนแปลกหน้าคุยอยู่แล้ว แค่เพิ่มความระวังตอนที่เรื่องเริ่มเกี่ยวกับเงินก็พอ
• ย่านที่มีโรงเรียนสอนภาษาและนักเรียนเยอะ คนในพื้นที่ชินกับนักเรียนต่างชาติ และรู้ว่าต้องดูแลกันยังไง

คำถามที่พบบ่อย

ที่เกิดเหตุในข่าว ใกล้กับที่ที่เราจะไปไหม?

เปิดแผนที่ดูเองเร็วที่สุด ในฟิลิปปินส์ การข้ามเกาะต้องนั่งเครื่องบินหรือเรือ ชื่อคล้ายกันแต่จริง ๆ อยู่ไกลกันมากก็มีให้เห็นบ่อย

กลางคืนออกไปข้างนอกไม่ได้เลยเหรอ?

ขึ้นอยู่กับพื้นที่และวิธีเดินทาง โดยรวมแล้ว ถ้า เรียกรถผ่านแอปให้รับส่งถึงหน้าประตู ปัญหาส่วนใหญ่ก็หมดไป สิ่งที่ต้องระวังไม่ใช่ตัวกลางคืน แต่เป็นช่วงที่ต้องเดินเท้าตอนกลางคืน

ต้องมีประกันไหม?

ต้องมี แต่เหตุผลไม่ใช่เรื่องอาชญากรรม เหตุผลจริงคือ ค่ารักษาพยาบาลและอุบัติเหตุ

---

จะสรุปความปลอดภัยของฟิลิปปินส์ให้จบในประโยคเดียว ส่วนใหญ่ไม่ได้ผล บอกว่า "อันตราย" ก็ไม่ถูก บอกว่า "ปลอดภัย" ก็ไม่ถูก ที่ใกล้ความจริงที่สุดคือ ขึ้นอยู่กับพื้นที่และช่วงเวลา แค่เปลี่ยนหน่วยที่ใช้ตัดสินจากระดับประเทศลงมาเป็นระดับย่าน การเตรียมตัวก็ต่างไปแล้ว